Millet Meclisi

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu günden bu yana, 3 anayasa gördü; 1924, 1961, 1982 anayasaları.

1961 ve 1982 anayasaları darbeler sonrası hazırlandı. Yani bir anlamda silah zoruyla. 

1961 anayasası içerik itibari ile önce birey, sonra herkes merkezli, ama milliyetçi bir çizgide hak ve özgürlükler temel alınarak hazırlanırken, 1982 anayasası, merkezine devleti alan, önceliği devlete ve onun kurumlarına veren, devletçi bir model üzerinden hazırlanmış, birey ve toplum ikinci planda değerlendirilmiştir. Hazırlanan anayasa referanduma sunulmuş %90′ın üzerinde bir kabulle yürürlüğe girmiştir.   Bugün halen 177 maddeli bu anayasayı kullanıyoruz. Merak edenler ve okumak isteyenler, bu linkten okuyabilirler.  http://tepki.milletmeclisi.com/blog/tc-anayasasi/

Kim ne derse desin, son  iki anayasa da askerler tarafından hazırlandığından, Türk siyasi hayatında sivil bir anayasa hazırlayıp yürürlüğe koymak hep bir ukdedir. Şu ana kadar ki girişimler ise hep sonuçsuz kalmıştır.  

  AK Parti hükümeti de, Prof. Ergun Özbudun önderliğinde, değişen ihtiyaçlara cevap vermesi ve sivil temelli yeni anayasa için son iki yıldır bu konuda  hazırlık yapmaktaydı.

 

İşte bu sivil anayasa taslağındaki önemli değişklikleri, önce sizin bilginize sunacağız ardından fikrinizi soracağız.

 

ÖNE ÇIKAN DEĞİŞİKLİKLER

 

“Sivil Anayasa” mevcut 1982 Anayasası’na göre daha kısa ve öz. Taslakta, anayasa 139 madde olarak yazıldı. Cumhurbaşkanının yetkilerinin azaltılması, din derslerinin zorunlu olmaktan çıkarılması, YAŞ kararlarının idari yargıya açılması gibi önemli düzenlemeler yer alıyor.

 

Anayasa’da yer alan “Türk Vatandaşlığı” kavramı yeniden tanımlanıyor.  “Sivil Anayasa” taslağında vatandaşlık, etnik bir kavram olmaktan çıkarılıyor. Anayasa’nın 66. maddesinde yer alan “Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk’tür” ibaresi değiştiriliyor.

 

Yeni vatandaşlık tanımında Atatürk döneminde çıkarılan 1924 Anayasası esas alındı. “Türk Vatandaşlığı” yeni anayasada şu şekilde yer alacak: “Devlete vatandaşlık bağı olan herkese dinî ve etnik kökeni gibi ayrımlar gözetilmeksizin Türk denir.”

 

İki ifade arasındaki fark; ´Birinde siyasi bir varlık, diğerinde otorite ve etnisite öne çıkıyor´ diye belirtiyor

Yeni anayasa 139-140 madde olarak öngörülüyor. Mevcut anayasada 177 madde ve 19 geçici madde bulunuyor.

 

Ayrıca “Sivil Anayasa”da egemenliğin tanımı ve kullanımına ilişkin çarpıcı bir değişikliğe gidiliyor. Egemenliğin, yasama, yürütme ve yargı organları dışında kullanılamayacağına ilişkin güçlü ifadelere yer veriliyor. Bunun için Anayasa’nın, “Türk milleti, egemenliğini, Anayasa’nın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.” ibaresini içeren 6. maddesi,

 ”Türk milleti, egemenliğini, Anayasa’nın koyduğu esaslara göre, yasama, yürütme ve yargı organları eliyle kullanır.”

 şeklinde değiştiriliyor. “Yetkili organ” ibaresinin çıkarılması ile yasama yetkisinin TBMM, yürütme yetkisinin cumhurbaşkanı ve hükümet, yargı yetkisinin de mahkemelerde olduğu vurgusu yapılıyor. Düzenleme ile zaman zaman tartışmalara yol açan YÖK ve benzerikurumların egemenlik kullanımının da önüne geçiliyor.

 

Yargının ‘tarafsızlığı’ anayasaya giriyor

 

 Anayasa´nın 6. Maddesi´ndeki ´Türk milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır´ hükmü, ´Türk milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre yasama, yürütme ve yargı organları eliyle kullanır´ ifadeleriyle değiştiriliyor.

 

TASLAKTA  BAŞKA NELER VAR?

 

* MGK anayasal bir kurum olarak yerini koruyor.

 

* Devletin temel niteliklerini açıklayan ilk 4 madde olduğu gibi kalıyor.

 

* Anayasa Mahkemesi´nin üye sayısı 17´ye çıkarılırken, bu üyelerden 8´ini TBMM seçecek. 9 üye ise Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay üyeleri arasından seçilecek.

 

* Tüzük ve programı anayasaya aykırı olan partilerin hemen kapatılmasına yönelik düzenleme ağırlaştırılarak, önce partilere ihtar verilmesi, düzeltilmemesi halinde kapatma davası açılması öngörülüyor. Partilerin, ´odak´ olmaktan dolayı kapatılması da zorlaştırılarak.

 

* Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) kaldırılıyor. YÖK´ün yerini Üniversitelerarası Koordinasyon Kurulu alacak.Anayasa taslağına göre, YÖK Başkanını Üniversite Rektörleri tarafından YÖK Genel Kurulu’nca seçilecek. Yök Başkanı Daha önce Cumhurbaşkanı tarafından atanıyordu.

 

* Adalet Bakanı, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) üyesi olmaktan çıkıyor. Adalet Bakanlığı Müsteşarı ise HSYK´da kalmayı sürdürecek.

 

* MilletVekillerinin okumakta büyük güçlük çektikleri yemin metni de daha sade ve okunabilir hale getiriliyor.

 

* Yeni Anayasada Cumhurbaşkanlarına görevleri süresince milletvekilleri gibi dokunulmazlık hakkı veriliyor. Anayasa değişiklik taslağında bu amaçla “Cumhurbaşkanı, kişisel suçlarından dolayı milletvekili dokunulmazlığı hükümlerine tabiidir” ifadesi konuldu.

Mevcut Anayasa ile Cumhurbaşkanı’na verilen tüm atama yetkileri elinden alınacak. Sadece üçlü kararnamelerde Cumhurbaşkanı söz sahibi olacak. Böylece, Anayasa değişikliğinden sonra görevdeki Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi Yargıtay Cumhuriyet Basavcısı’nı, YÖK üyelerini, Üniversite Rektörlerini, Danıştay üyelerini, HSYK üyelerini atayamayacak.

 

Hükümetlerin yargı müdahalesi olarak yorumlanan Adalet Bakanı’nın Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu başkanlığı kaldırılıyor. Böylece yargı siyasetin gölgesinden uzaklaştırılmış olacak. Hakim ve savcıların atama, terfi, mesleğe kabul ve meslekten ihracının yanısıra yüksek mahkemelere üye seçimini gerçekleştiren HSYK’nin üye sayısı 9′dan 17′ye çıkarılıcak. Bu üyelerin sadece beşi, Türkiye Büyük millet Meclisi’nce seçilecek. Adalet Bakanlığı Müsteşarı tabii üye olarak HSYK da görev alacak.

 

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay da yapılacak seçimlerle göreve getirilecek. Mevcut Anayasa’da, Yargıtay’da yapılan seçimle en fazla oyu alan beş aday Cumhurbaşkanlığı’na bildiriliyordu. Cumhurbaşkanı da bu adaylar arasından birini seçiyor.

 

ETNİK DİLLER ÜZERİNDEKİ KISITLAMALAR KALKACAK

 

Taslakta resmi dilin Türkçe olduğu vurgusu aynen kalırken etnik diller üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması öngörülüyor.

Mevcut Anayasa’nın 42. maddesinde yer alan “Türkçe’den başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez” hükmü taslakda “Eğitim ve öğretim dili Türkçe’dir. Türkçe’den başka dillerde eğitim demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kanunla düzenlenir” şeklinde düzenlendi.

 

NE ZAMAN

Başbakan Erdoğan Sivas’a giderken havaalanında bir öğrencinin ‘Bizi darbe anayasasından ne zaman kurtaracaksınız?’ sorusuna Erdoğan  net cevap verdi; ‘Nisan ayı’ dedi. Yani seçimlerden hemen sonra…

Fakat değişim için ortada ciddi bir mutabakat problemi var. CHP anayasa komisyonuna üye vermeye Yeni sivil anayasa da yüksek bir ihtimalle yanaşmıyor. Bundan çıkarılan yorum şu; CHP anayasa değişkliğini Anayasa Mahkemesine taşıyacak.

 

Sizn değerlendirmeniz nedir Siz böyle bir anayasa değişikliğine ihtiyaç görüyor musunuz?